کفش و پا- قسمت دوم

آناتومی ، ضايعات مكانيكی پا و مچ پا:

وقتی در پزشكی از پا نام برده می شود منظور از قوزك پا به پایين می باشد كه در درون كفش معمولی ( بدون ساق ) قرار می گيرد. هر پا مجموعاً از 26 استخوان تشكيل شده است و حدوداً دارای 25 مفصل می باشد. هر كدام از مفاصل دارای دامنه حركتی مشخصی هستند كه در هنگام راه رفتن به طور فعال عمل می نمايند، و سهولت و يكنواختی حركت بدن انسان به طرف جلو را به عهده دارند. ( شكل  2 و 3) مفصل مچ پا كه در كفش های معمولی خارج از كفش قرار می گيرد از تركيب دو استخوان ساق پا وقاپ بوجود ميايد. اين مفصل دارای پنج نوع حركت است. كه در راه رفتن طبيعی وجود اين حركات لازم بوده ودر كارهای روزانه ميزان دامنه حركتی آن ها بسيار اهميت دارد. بخصوص در سنين مختلف و كارهای مختلف چون راه رفتن ، دويدن ،رانندگي ،استفاده از چرخ خياطی پايی و غيره كفش مناسب اهميت و نقش مهمی مسير محور مفاصل استخوان های كف پا و انگشتان كه در راه رفتن دخالت دارد.( مفصل مچ – درجه ( -Iمسير محور مفصل استخوان شست و اولين استخوان كف پا در دو بدن از اين محور پا دامنه حركتی مچ پا همراه است II-

              

شکل 2

نتيجه

پس به خوبی از پای خود نگهداری و آن را درون هر كفشی قرار ندهيد و از كفی های مناسب جهت جلوگيری از فشار در هر نقطه پا استفاده نمائيد. 

عده ای را عقيده بر اين است كف پا با تمامی اعضای بدن در تماس است و شكل فوق نمايش ساده ايی از اين ايده است البته اين مسئله جای بحث و گفتگوی فراوانی دارد. ولی به تجربه ثابت شده است كه تا حدودی بعضی از عقايد صحيح می باشد . از طرف ديگر عقيده چينی ها در طب سوزنی نيز بر اين است كه رابطه اعضای بدن با پا و گوش برقرار است.

                                     وضعيت محور عمودی و محور دو قوزك پا در حالت طبيعی و غير طبيعی  

 

                                                         

                                                       شكل3

 در افراد سالم اگر حدود نيم نمره  تغيير اندازه در حالت  بی وزنی در مقايسه  با تحمل وزن ايجاد گردد  ضعف و افتاده گی قوس طولی پا باعث افزايش طول پا می گردد. چه در زمان تحمل وزن يا حالت نشسته در افرادی كه دارای ضعف طولی قوس پا هسنتند، كفش های آنها  در ناحيه نوك انگشتان سوراخ ايجاد می نمايد. وانگشتان و يا ناخن های آن ها كج شده و درون گوشت پا فرو می رود . درجلوگيری از ايجاد خستگی و تامين حركات مورد نياز پا را دارد.

حركاتی كه پاها انجام می دهند به شرح زير می باشند:

1- حركت به طرف بالا

2  - حركت به طرف پايين

3 -حركت به طرف خارج

- 4 حركت به طرف داخل

-5 از مجموعه حركات فوق حركت چرخشی بوجود می آورد ولی اين حركت چرخشی دايره كاملی را تشكيل نمی دهد.

درون كفشهای ساق بلند اين حركات مخصوصا 3حركت آخر محدود می گردد. انجام حركات 3و4و5 در نزد برخی افراد بنا بر نياز شغلی بيشتر می باشد كه نبايستی توسط كفش ساق بلند در زمان كار محدود گردد.

در تصاوير گوناگون وضعيت اين استخوان ها كه مفاصل را می سازند و مختصات محورهای عمودی و افقی و نوع حركات آنها كه حول اين محور صورت می گيرد نمايش داده شده است.

مفاصل پا مجموعا از 7 استخوان مچ و 5 استخوان كف پا تشكيل می گردد. اين مفاصل درای حركات كمی هستند . مجموع استخوان های مچ و 5 استخوان كف پا ، قوسهای كف پا را تشكيل می دهند در اينجا ميزان اين قوس ها را به طور دقيق بررسی خواهيم نمود. برای اين منظور بايد محورها و محل قوس ها را به خوبی بشناسيم و با استفاده از اندازه های  بدست آمده ( شكل 3 و 4 ) طبيعی بودن قوس و يا لزوم استفاده از كفش های طبی را مشخص نمائيم.

در مواردی كه قوس كف پا بيش از مقدار طبيعی و يا كمتر باشد بسته به نوع قوس كف پا كفی اصلاحی مخصوص مورد نياز خواهد بود.

 عواملی كه در مكانسيم پا موثر هستند:

تغذيه، مويرگ ها، وريد، شريان، اعصاب كنترل كننده آنان، عضلات و مجاری  لنفاوی و غيره. در بررسی هايی كه به منظور حفاظت پاها و چگونگی مكانيسم آن صورت می گيرد عوامل فوق بايد دقيقا توسط پزشك متخصص مورد آزمايش قرار بگيرند.

افراد بعد از فراغت از كارهاي روزانه لازم است پاها را مورد توجه قرار داده و آن ها را از نظر تنفس پوستی ، تعرق و ضايع های احتمالی مورد بررسی قرار دهند. در شكل 5 نشان داده شده است كه چگونه انقباضات عضله ساق پا باعث برگردانيدن خون از پا به طرف بالا می گردد.

در واقع عضلات مربوطه با انقباضات و انبساط های متناسب در حالت راه رفتن و ورزش كردن عمل پمپاژ خون را سبب شده و كمك فراوان به بازگرداندن خون و لنف به قلب می نمايند.

حركات پا در دامنه های صحيح علاوه بر پمپاژ خون نقش مهمی در تغذيه نسوج دارد و بايستی توجه داشت كه استفاده از كفش های نامناسب و تنگ باعث كاهش سرعت گردش خون در پاها می گردد، زيرا فشار انقباض ( سفتی) عضلات در حالت غير طبيعی باعث كندی گردش خون و تحت فشار قرار گرفتن اعصاب حسی و حركتی گرديده و دردهای موضعی زودرس و يا بلند مدت را ايجاد می نمايد.

5 انگشت پا مجموعا از 14 استخوان كوچك و دراز تشكيل گرديده است استخوان اولين قسمت هر انگشت پا با انتهای 5 استخوان كف پا تشكيل 5 مفصل را ميدهند. دامنه حركتی مفصل شست پا  در را ه رفتن نقش مهمی دارد در نتيجه در طرز قرار گرفتن شست پا در درون كفش اثر مهمی در راه رفتن صحيح و جلوگيری از خستگی زود رس دارد. (شكل 2)

 طريقه اندازه گيری قوس داخلی پا:

درحالت بدون وزن اندازه گيری جواب مناسب نمی دهد. لذا بايد مطابق شكل های زير عمل نمود تا بتوان ميزان قوس كف پا را تعيين كرد. در شكل زير ميزان قوس كف پا در زن و مرد در 3 وضعيت مشخص شده است.

    پا را لبه يك چهار پايه قرار دهيد و با اعمال وزن در 3 صورت ميزان قوس را اندازه گيری گنيد

 

.

                                      حالت عادی                               خم كردن انگشتان از لبه چهار پايه به پايين                        خم كردن انگشتان به طرف بالا

شكل 4

 

مرد	زن
5/5	6/4	ارتفاع قوس داخلی با تحمل وزن
40/3+	52/6+%	درصد افزايش قوس(شكل3-4)
18/12+	20/15+%	درصد افزايش قوس(شكل2-4)

 به طور كلی برای اندازه گيری قوس داخلی پا بايستی يك مرتبه بدون وزن و يك مرتبه با وزن اندازگيری و مقايسه نمود.

انقباض در فيبرهای عضلانی باعث پمپاژ خون می گردد.

مناسب نبودن كفش نيز يكی از عواملی است كه به جريان گردش خون لطمه خواهد زد. در كفشهای تنگ به علت ايجاد درد، عضلات در حالت سختی به سر می برد. گردش خون كاهش می يابد و در زمان گشاديی كفش نيروی مناسب و انقباضات لازمه صورت نگرفته و مقداری نيرو صرف نگهداری كفش می گردد كه از پا خارج نگردد.